سازمان آب و برق خوزستان

مقدمه:

استان خوزستان در جنوب غربي ايران بامساحتي بالغ بر 64746 كيلومتر مربع واقع شده است كه علاوه بر برخورداري از ذخاير نفت وگاز در حدود يك سوم از آبهاي سطحي كشور را به خود اختصاص داده است. پنج رودخانه بزرگ و پرآب ايران كارون،دز،كرخه،جراحي وهنديجان درآن جاري مي باشدكه با عنايت به شرايط اقليمي و امكان فعاليتهاي كشاورزي در طول سال وراه داشتن به درياي آزاد و همچنين دسترسي آسان ،سريع و آسان به بازارهاي مصرف داخلي و خارجي به موجب برخورداري از كليه امكانات ارتباطي هوايي ،دريايي ،ريلي و زميني در سطح جهاني ممتاز و كم نظير مبي باشد.در اين استان نزديك به 3/3 ميليون هكتار از اراضي مستعد كشاورزي وجود دارد كه در حال حاضر حدوداً بيش از يك ميليون هكتار از آن مورد بهره برداري قرارگرفته است.همچنين اين استان سهم بسزايي در توليد انرژي برق آبي كشور بر عهده دارد اما آنچه كه مسلم است وجود پتانسيلها ي فراوان آب ،خاك وانرژي در اين استان است كه بسترهاي خدادادي و اوليه براي پيشرفت و آباداني است.

تاريخچه سازمان آب وبرق خوزستان:

به دليل وجود منابع عظيم آب وخاك در استان خوزستان و ضرورت بهره برداري از آنها در سال 1335 سازمان برنامه وبودجه موظف گرديد به منظور شناخت پتانسيل هاي آبي و خاكي در منطقه مطالعات لازم را از طريق مشاورين خارجي انجام دهد،بر اين اساس مهندسين مشاور عمران ومنابع (D&R) به عنوان مشاور انتخاب شد و در ائاخر همان سال مطالعات خود را آغاز نمود كه نتيجه بررسي هاي انجام شده در اسفند ماه سال 1337 طي گزارشي تحت عنوان "طرح توسعه جامع منطقه خوزستان " تهيه و تحويل مقامات شد در اين گزارش باتوجه به منابع عظيم آب و خاك موجود در منطقه احداث 14 سد بر روي رودخانه هاي خوزستان ،آبياري حدود يك ميليون هكتار از اراضي مستعد كشاورزي و توليد 6600 مگاوات انرژي برق آبي پيش بيني گرديده بود ، شركت مشاور در سال 1336 ودر خلال مطالعات جامع خود به منظور تسريع در اجراي برنامه هاي عمراني خوزستان در ابتدا چندين طرح را جهت اجرا به سازمان برنامه و بودجه پيشنهاد نمود كه مهمترين آنها عبارت بود ند از:

• طرح چند منظوره دز: شامل احداث سد مخزني و نيروگاه دز،خطوط انتقال نيرو و طرح تفصيلي مربوط به احداث شبكه آبياري دز جهت آبياري اراضي كشاورزي با استفاده از آب ذخيره شده.
• طرح نيشكر هفت تپه به منظور احياء كشت نيشكر در منطقه خوزستان:براي پيگيري و اجراي طرحهاي مذكور در سال 1336مؤسسه عمران خوزستان (K.D.S)كه در حقيقت شعبه اي از شركت مهندسين مشاور عمران ومنابع نيويورك بود تأسيس و مشغول به كار گرديد.
• يكسال بعد يعني در سال 1337قرارداد سد مخزني دز به امضاءرسيد و طرح نيشكر هفت تپه در وسعت 2500هكتار به اجرا درآمد.در همين سال طرح آبياري دزنيز در وسعتي بالغ بر 20000هكتار به صورت آزمايشي شروع شد.در تاريخ نهم خرداد 1339 بر اساس قانوني كه به تصويب مجلسين وقت رسيد سازمان آب وبرق خوزستان تأسيس و از شهريور ماه همان سال مسؤليت اجراي طرح هاي عمراني خوزستان را بر عهده گرفت . در سال 1340 براي اولين بار پس از حدود 500 سال كشت نيشكر در خوزستان احياءگرديد و اولين محصول نيشكر در منطقه هفت تپه برداشت و به شكر تبديل شد.
• در سال 1341 عمليات اجرايي شبكه آبياري دز آغاز شد و در اوايل سال 1342 سد مخزني دز به مرحله بهره برداري رسيد ودر همين سال هم براي اولين بار آب تنظيم شده سد دز وارد بخشي از اراضي مربوط به شبكه آبياري آزمايشي گرديد.
• سازمان آب و برق خوزستان به عنوان متولي آبهاي سطحي و زير زميني عهده دار انجام مطالعات در برنامه ريزي منابع آبي ،احداث سدهاي (مخزني-انحرافي- تنظيمي)،شبكه هاي آبياري وزهكشي،نيروگاههاي برق آبي ،توسعه منابع آب وخاك و بهرهبرداري وحفاظت از اين منابع مي باشد.

شرح وظايف سازمان آب و برق خوزستان:

• مطالعه ،اجرا،نظارت و بهره برداري از طرحهاي تأمين آب
• آبرساني و انتقال آب به شبكه هاي آبياري و زهكشي جهت مصارف صنعتي،شهري و کشاورزی
• حفاظت و بهره برداري از منابع آبهاي سطحي و زير زميني.
• احداث نيروگاههاي برق آبي و نظارت بر بهره برداري از آنها.
• انجام مطالعات و تحقيقات لازم در زمينه مسائل آب و بكار بردن روشهاي عملي و فني بهره برداري بهينه از منابع آب و اجراي تكاليف وزارت نيرو در مواردي كه تفويض اختيار شده است.
• سرمايه گذاري و انجام هر گونه عمليات و معاملات بازرگاني كه براي انجام اهداف شركت ضروري بوده ودر حد مقررات به صرفه وصلاح شركت باشد.

امروزه سازمان آب و برق خوزستان با در اختيار داشتن خيل عظيم نيروهاي متخصص در بخشهاي مختلف گامهاي سريع را به منظور دستيابي به آرمانهاي بلند خويش كه همانا رشد و شكوفايي اقتصادي منطقه و ريشه كن كردن فقر است برداشته است.